Amri Kumi – Amri ya Sita
Andiko la Biblia: Kutoka 20:13
“Usiue.”
Ndugu wapendwa, tunapohubiri umuhimu wa kuzishika Amri Kumi, baadhi ya watu husema kwamba wanazishika zote. Lakini mara nyingi hawaelewi kikamilifu maana ya kiroho ya amri hizo, jambo linaloweza kuwafanya wajiamini hivyo.
Huenda watu hawa wasitambue kwamba wanazivunja amri. Hili linahusu hasa Amri ya Sita: “Usiue.” Watu wengi hudhani kwa uhakika kwamba wanaitii kwa sababu hawajawahi kumuua mtu kimwili. Lakini maana yake ya ndani ya kiroho ikielezwa, wengi watasitasita kujibu “Ndiyo” watakapoulizwa tena kama wanazishika Amri Kumi. Ninaomba wengi wenu mweze kusema “Amina” kwa ujasiri mnapobadilika kupitia Injili ya Utakatifu. Ninaomba mwe na ujasiri mbele za Mungu, mkiwa huru kutokana na uvunjaji wowote wa amri, na muendelee kumwona Baba yetu wa mbinguni akijibu maombi ya watoto wake wapendwa.
Ndugu wapendwa, mahubiri ya leo yanahusu Amri ya Sita, “Usiue.” Inajulikana kwamba si kuchukua uhai wa mtu mwingine tu, bali pia kujiua ni mauaji. Kuwa uhai wako mwenyewe hakukupi haki ya kuukatisha au kuuhifadhi utakavyo. Mamlaka juu ya kila uhai ni ya Mungu pekee. Hali kadhalika, utoaji mimba ni dhambi. Hata kijusi tumboni ni mtu, kwa hiyo wazazi hawana haki ya kuutoa uhai wa mtoto wao ambaye hajazaliwa. Mamlaka juu ya uhai, hata wa kijusi, ni ya Mungu pekee. Mauaji yenyewe ni dhambi ya kutisha.
Zaidi ya hayo, utoaji mimba, ambao wazazi huchukua uhai wa mtoto wao wenyewe, haupaswi kamwe kutokea. Ndugu wapendwa, hakuna haja ya kueleza kwa nini mauaji ni mabaya; kila mwenye utambuzi anajua ni dhambi. Lakini Mungu anapotukataza kuua, hazungumzii tu kuchukua uhai wa mtu kimwili. Mungu pia anakataza “mauaji ya kiroho.” Mauaji ya kiroho ni nini hasa? Kwanza, ni kumfanya mtu ajikwae kwa maneno na matendo yanayopotoka kutoka katika kweli. Kujikwaa ni kuanguka au kupoteza mwelekeo. Kumfanya mtu ajikwae katika imani ni kumwongoza mbali na kweli na kuhatarisha nafsi yake. Kwa mfano, kiongozi wa kanisa akiulizwa na mshiriki kama anaweza kukosa ibada ya Jumapili kwa sababu ya jambo la kifamilia, akamjibu, “Huwezi kujizuia katika tukio muhimu kama hilo,” ushauri huo unaweza kumpeleka mshiriki kwenye njia ya mauti ya kiroho, na hivyo kuwa mauaji ya kiroho. Au mfanyakazi wa kanisa anayeshughulikia fedha anapohitaji pesa haraka, akiwa na fedha za kanisa, anaweza kumuuliza mshiriki mwingine kama ni sawa kuzitumia kwa muda kwa mambo binafsi na kuzirudisha baada ya siku chache.
Mshiriki akimwambia kwamba ni sawa kutumia fedha hizo mradi tu azirudishe baadaye, ushauri huo unapingana na mapenzi ya Mungu na unamfanya aliyeomba ushauri ajikwae. Hali hii ni kama vipofu wanaoongoza vipofu, na wote wawili huishia shimoni. Kuwafundisha wengine mambo yasiyo ya kweli yanayowatoa katika njia ya uzima ni mauaji ya kiroho. Kwa sababu ya kiburi, baadhi ya waumini huwapa waumini wapya au wanaotafuta mwongozo wa kiroho ushauri usio sahihi, ingawa hawajui jibu linalofaa kwa hali yao. Ushauri huo unaweza kutowafaa washiriki na kufanya hali yao iwe ngumu zaidi, na kuwaletea matatizo makubwa. Ninaomba hakuna hata mmoja wenu atakayewafanya wengine wajikwae hivyo.
Ikiwa huna uhakika wa kutoa ushauri unaofaa, ni bora kuweka kando kiburi na kusema kwamba utarudi na jibu. Unaweza kuomba upate jibu sahihi au kushauriana na mtu anayejua jambo hilo ili utoe mwongozo sahihi. Kusema maneno yasiyopaswa kusemwa na kueneza maneno mabaya yanayowafanya wengine wajikwae ni aina ya mauaji ya kiroho. Kuwahukumu na kuwalaumu wengine kwa maneno maovu, kusengenya na kusababisha migawanyiko pia huingia katika kundi hili. Mambo hayo yanaweza kuwafanya waumini wawachukie, wawahukumu na kuwalaumu wengine, au watende maovu. Inasikitisha hasa mtu anapoeneza maneno ya kashfa kuhusu mtumishi wa Bwana au kanisa bila kujua ukweli mwenyewe na kuwafanya watu wengi wajikwae. Watu wanaofanya hivyo hakika watawajibishwa mbele za Mungu.
Tumeshuhudia matukio mengi kama haya katika historia ya kanisa. Katika miaka ya 1990, baadhi ya wachungaji waliwaambia waumini wao kwamba mchungaji alikuwa ametaja tarehe ya kurudi kwa Bwana katika kumbukumbu yake ya ushuhuda na kudai kuwa yeye ndiye Mwokozi. Watu waliamini madai hayo na kumhukumu kuwa mzushi. Matukio kama hayo yametokea pia katika kanisa hili. Kwa kueneza maneno ya uongo na maovu, walioyasikia hawakujikwaa tu wenyewe kwa kuhukumu na kulaumu, bali pia waliwafanya wengine wajikwae. Kushindwa kushikilia kweli kuliwafanya wengi waanguke katika majaribu na dhiki na kupata matatizo makubwa, mpaka walipotubu kikamilifu mbele za Mungu. Ndugu wapendwa, wakati mwingine mtu hujikwaa si kwa sababu ya wengine bali kwa sababu ya uovu wake mwenyewe. Yesu alitembea katika kweli pekee, lakini watu waovu kama Yuda Iskariote na viongozi wa Wayahudi walikwazwa naye, aliye Nuru.
Hawakujikwaa kwa sababu ya Yesu, bali kwa sababu ya uovu wao wenyewe. Hata kama mtu mwingine ana makosa, ukijikwaa kwa sababu yake, unaonyesha kwamba ndani yako pia kuna uovu. Kwa mfano, mtu anaweza kumwona mwumini mpya ambaye bado hajaacha tabia zake za zamani na kujiuliza, “Kwa nini mwumini wa Yesu anatenda hivyo? Sitaki kwenda kanisani kwa sababu ya watu kama yeye!” Lakini kujikwaa huko hakusababishwi na matendo ya mwumini mpya; kunatokana na uovu wake mwenyewe wa kuhukumu na kulaumu. Wakati mwingine mtu hukata tamaa na kumwacha Mungu kwa sababu mtu aliyemwamini ametenda kwa udanganyifu. Kwa mfano, huenda mtu huyo alimdhimia mwingine mkopo na jambo hilo likaleta matatizo. Hata hivyo, hali hii inaonyesha kwamba hakuwa na imani ya kweli. Kanisa letu limewafundisha washiriki wake daima wasidhaminie mikopo na waepuke shughuli za kifedha kati ya waumini.
Mshiriki akikaidi na kukuomba udhamini, unapaswa kutambua jambo hilo kwa kutumia kweli tangu mwanzo. Ikiwa hukulitambua, ukakaidi Neno na kupata matatizo kwa kudhamini mkopo, unapaswa kutubu badala ya kujikwaa. Mtu anapowahukumu na kuwalaumu wengine, uovu wake unaweza kuwafanya wengine wajikwae pia. Mtu mwenye imani ya kweli na moyo wa dhati anapoona mapungufu ya mwingine, atachochewa kumhurumia na kumwombea. Mtu akienda kanisani kwa sababu ya mtu mwingine, au akaamua kutokwenda kwa sababu ya mtu mwingine, je, hiyo inaweza kuitwa imani? Unapomtegemea Mungu na kumtumaini Bwana, hakuna sababu ya kujikwaa kwa mambo hayo; kujikwaa hutokea unapowatazama watu katika maisha yako ya Kikristo. Wakati mwingine watu hulichukia Neno la Mungu wanapolisikia. Kwa kuwa hawajaishi nuruni bali gizani, wanahisi kuhukumiwa wanaposikia neno la kweli. Kisha hutenda maovu na kuondoka kanisani. Kwa mfano, mchungaji anapozungumzia dhambi, baadhi yao wanaweza kuhisi kana kwamba anawalenga wao binafsi.
Kwa hiyo, huumia na kuliacha kanisa. Wakati mwingine watu hujikwaa kwa sababu Neno la Mungu, ambalo ni kweli, linapingana na uelewa wao au mitazamo ya dunia. Kwa mfano, Biblia inatufundisha kwamba sehemu ya kumi ya mapato yetu ni ya Mungu na tunapaswa kutoa zaka kamili ili kupokea baraka. Ujumbe huo unapohubiriwa, baadhi yao hukosa raha na kujikwaa wakidhani kanisa linajali sana fedha. Wengine wanaposikia kuhusu kazi za kimiujiza za Mungu, hawawezi kuziamini kwa sababu ya mawazo ya kimwili. Wakizipuuzia kuwa upuuzi mtupu, hujikwaa. Lakini Yesu alisema katika Mathayo 11:6, “Heri mtu yule asiyechukizwa nami.”
Yohana 11:10 pia inasema, “Lakini mtu akienda usiku hujikwaa, kwa sababu nuru haimo ndani yake.” Mtu mwenye moyo mwema unaotaka kuipokea kweli hatajikwaa kwa Neno la Mungu, aliye nuru. Watu hubaki gizani, ndipo huchukizwa na Neno la Mungu, aliye nuru. Ndugu wapendwa, mtu anapojikwaa, jambo hilo hufunua ukosefu wake wa imani na uovu ulio moyoni. Hata hivyo, ni muhimu pia kutambua wajibu wa mtu anayemfanya ajikwae. Kwa mfano, tunaposhiriki Neno, ingawa ni kweli, tunapaswa kulieleza kwa hekima kulingana na kiwango cha imani cha msikilizaji. Ukimwambia mwumini mpya ambaye amepokea Roho Mtakatifu hivi karibuni aache kunywa pombe na kuvuta sigara ili aokolewe, au ukamwambia mtu asiye na imani asifungue biashara Jumapili, kwamba kuacha kuomba kutajenga ukuta wa dhambi mbele za Mungu na kwamba lazima aombe kila siku kanisani, matokeo yake yanaweza kuwa nini? Hiyo ni kama kumpa mtoto mchanga chakula kigumu ghafla. Hata akijaribu kutii, mzigo huo utakuwa mzito kwake. Akihisi maisha ya Kikristo ni magumu sana, huenda akaacha kabisa kwenda kanisani. Mathayo 18:7 inasema, “Ole wa ulimwengu kwa sababu ya vikwazo vya kuanguka!”
“Maana hapana budi vikwazo vijavyo; lakini ole wake mtu yule ambaye kwa sababu yake kikwazo huja!” Hata mtu akisema kwa nia njema ya kuwasaidia wengine, maneno yasiyofaa yanaweza kuwafanya wajikwae. Anapofanya mauaji ya kiroho, hupata majaribu mbalimbali kama malipo. Ikiwa tunampenda Bwana kwa kweli na kuwajali wengine, tunapaswa kuchagua maneno yetu kwa uangalifu na kiasi. Kila neno linapaswa kuwa la neema na kujenga, wala lisiwe kikwazo. Ni muhimu kutafakari kama mafundisho yetu yanawalemea na kuwaudhi wengine, au yanawapa tumaini na kuwahimiza kutenda. Hata kama hawamfanyi mtu ajikwae, baadhi ya watu husisitiza maoni yao na kuwakemea na kuwahuzunisha wengine. Tunapaswa kutambua kwamba tabia hizo zinaweza kutuongoza katika dhambi nzito ya kuwafanya wengine wajikwae. Ninaomba kila mtu azungumze maneno mema na ya kupendeza.
(Ushauri kwa ajili ya huduma na ukuaji wa kamati, na kutiana moyo binafsi.) Bwana Yesu alifundisha mapenzi ya Mungu kwa uwazi kamili, lakini hakumfanya mtu yeyote ajikwae. Kwa upendo, Yesu aliwaongoza wenye dhambi kuishi kulingana na kusudi la Mungu na hata akatoa maisha yake ili awaongoze kwenye kweli. Kama Yesu alivyoongoza nafsi nyingi katika njia ya uzima, ninaomba ninyi pia muwaongoze watu wote katika njia hiyo. Pili, mauaji ya kiroho ni “kumchukia ndugu.” 1 Yohana 3:15 inasema, “Kila amchukiaye ndugu yake ni mwuaji; nanyi mnajua ya kuwa kila mwuaji hana uzima wa milele ukikaa ndani yake.” Lakini kwa nini chuki moyoni huhesabiwa kuwa dhambi inayofanana na mauaji? Kwa sababu mauaji hutokana hasa na chuki. Mwanzoni mtu anaweza kuhisi chuki moyoni tu. Chuki hiyo inapokua, inaweza kuonekana katika matendo maovu dhidi ya wengine na hatimaye kusababisha mauaji. Kwa Kaini, muuaji wa kwanza wa wanadamu, chanzo cha dhambi yake pia kilikuwa chuki. Alishindwa kumpenda ndugu yake Abeli na akajawa na wivu kwa sababu Abeli alipata kibali cha Mungu. Kama Kaini angechagua upendo, asingekuwa na sababu ya kumwonea wivu ndugu yake kwa uhusiano wake na Mungu. Angefurahia baraka za Abeli na kujitahidi mwenyewe kuyapatanisha matendo yake na mapenzi ya Mungu ili apokee upendo wake. Kwa kusikitisha, Kaini hakufanya hivyo. Mungu alipoukataa sadaka ya Kaini ya kutotii na kuipokea kwa furaha sadaka ya Abeli ya utii, chuki ya Kaini kwa Abeli ilifikia kilele. Alipata nafasi nzuri na kumuua ndugu yake.
Mathayo 5:21–22 inasema, “Mmesikia watu wa kale walivyoambiwa, ‘Usiue,’ na, ‘Yeyote atakayemwua mtu atastahili hukumu.’ Lakini mimi nawaambia kila mtu amkasirikiaye ndugu yake atastahili hukumu; na mtu akimwambia ndugu yake, ‘Raka,’ atastahili baraza; na mtu akimwambia, ‘Mpumbavu,’ atastahili jehanamu ya moto.” Chuki dhidi ya ndugu inaweza kuzaa maovu ya kila namna. Unalaani na kugombana kwa hasira. Wengine wanapofanikiwa, unakuwa na husuda na wivu. Unawahukumu na kuwalaumu wengine na kufichua makosa yao. Unawadanganya wengine na kuwaletea madhara. Unawafanya baadhi ya watu kuwa maadui zako na kuepuka kabisa kuwasiliana nao. Matendo haya maovu yanayotokana na chuki yanaweza kuwa mauaji ya kiroho. Katika Agano la Kale, kabla Roho Mtakatifu hajaja, haikuwa rahisi kutahiri na kutakasa moyo. Lakini katika Agano Jipya, Roho Mtakatifu amekuja mioyoni mwetu na kutuwezesha kuondoa hata asili ya dhambi. Kwa hiyo leo Mungu anawahimiza watoto wake wajiepushe si na mauaji ya matendo tu, bali pia waondoe chuki iliyo mizizi mioyoni mwao. Ukisafisha moyo wako na kuondoa dhambi na uovu kisha kuujaza upendo, utaishi kikamilifu katika upendo wa Mungu na kuupokea kwa ukamilifu.
Ndugu wapendwa, leo tumejifunza Amri ya Sita, “Usiue,” na kuona kwamba tunapaswa kujiepusha na mauaji ya kiroho pamoja na ya kimwili. Mauaji ya kiroho ni, kwanza, kuwaongoza wengine wajikwae kwa maneno na matendo yanayopotoka kutoka katika kweli; pili, ni kuwa na chuki dhidi ya ndugu. 1 Yohana 4:11–12 inasema, “Wapenzi, ikiwa Mungu alitupenda sisi hivi, imetupasa na sisi kupendana. Hakuna mtu aliyemwona Mungu wakati wowote; tukipendana, Mungu hukaa ndani yetu, na pendo lake limekamilika ndani yetu.” Tunapowapenda wengine kwa kweli, tunakuwa vipofu kwa makosa na mapungufu yao. Hata tunapoona kasoro kubwa, tunaitikia kwa huruma na msaada, tukiwa na imani kwamba wanaweza kubadilika kiroho.
Bwana alituonyesha upendo huo tulipokuwa tungali wenye dhambi, akatupatia wokovu na ahadi ya uzima wa milele. Ninaomba ninyi nyote muwaonyeshe watu wote upendo huohuo, mkiwa na moyo wa Bwana aliyewapenda hata adui zake. Ninaomba katika jina la Bwana kwamba Mungu apendezwe nanyi, awaongoze hadi Yerusalemu Mpya, na awawezeshe kuishi katika upendo wake milele.
